BEDENSEL DUYULAR

Tüm duyularımız birbiri ile bütün halinde beynimizde algıya dönüşürler. Duyularımız çevresel ve bedensel duyular olarak ikiye ayrılır. Yalnız genellikle çevresel duyular hakkında fikrimiz vardır. Çevresel duyular, bedenimiz dışında , çevreden gelen duyusal bilgileri işleyerek beynimize ulaşmasını sağlayan duyulardır. Bunlar; görme, işitme, tat, koku, dokunma duyularıdır. Bir de bedensel duyular olarak adlandırdığımız duyular, bedenin kendisi ile ilgili bilgileri beynimize ileten vestibuler, proprioseptif ve interoseptif duyulardan bahsedelim.

Proprioseptif duyu, beden farkındalığı duyusudur. Gözlerimiz kapalıyken ve uyuyorken bile bedenimizin konumunu, pozisyonunu fark etmemizi sağlar. Uzaysal farkındalık vererek güvende ve rahat hissetmemizi sağlar. İnce, kaba ve oral motor tüm fiziksel beceriler için önemlidir. Yemek yerken kaşığı her seferinde ağzımıza götürebilmemizde, bir nesneye uzanırken kolumuza uygun açıyı verebilmemizde rol oynar. Yaş ilerledikçe ayakları üzerinde sendeleme, sakarlık gibi durumlar bu duyunun hasarına bağlıdır.

İnteroseptif duyu, iç organlarımızdan gelen duyusal bilgileri algılamamızı sağlar. Bu sayede acıkma, susama, yorulma, tuvaletinin gelmesi gibi fizyolojik değişiklikleri fark eder. Duygularımızın bedenimizde yaptığı değişiklikleri anlamamızı ve yorumlamamızı sağlayan önemli duyumuzdur.

Vestibuler duyu, yer çekimiyle bağlantılı olarak hareket ettiğimizi, durduğumuzu, başımızın pozisyonunu, hızımızı, hangi yöne hareket ettiğimizi algılamamızı sağlar. Koordinasyon becerisinin temelidir. Vestibuler sistem, dengeyi, yeterli kas tonusunu ve koordinasyonu koruyabilmemiz için ayarlama yapılması gerektiğinde diğer duyularımızı uyarır. Bu duyulardan gelen malumatlar olmazsa vücut hareketlerimizi eş güdümlü olarak yapabilmemiz ve amaca uygun hareket gerçekleştirmemiz mümkün değildir.

Psk. Zehra DOĞAN